อสูรในตำนานกรีก — ลูกหลานแห่งความมืด

ไพธอนเป็นงูหรือมังกรขนาดมหึมาที่เกิดจากดินโคลนหลังน้ำท่วมโลก ตามบทสวด Homeric Hymn to Apollo มันเฝ้าที่หยั่งเทพพยากรณ์ของ Gaia ที่พาร์นาสซัส ตำนานเล่าว่าเฮราส่งมันไปไล่ล่า Leto ที่ตั้งครรภ์อพอลโลกับอาร์เทมิส เมื่ออพอลโลโตขึ้นจึงตามไปแก้แค้น ใช้ธนูยิงมันตายใกล้บ่อน้ำพุคาสทาเลีย แล้วสถาปนาเดลฟีเป็นที่ประทับของตนเอง ชื่อ Pythia ของนักพยากรณ์หญิงและการแข่งขัน Pythian Games มีที่มาจากชัยชนะครั้งนี้ ซากของมันกล่าวกันว่าเน่าเปื่อยอยู่ในพื้นดินตรงนั้น

Hesiod เล่าว่าบุตรสามคนของ Uranus และ Gaia คือ Cottus, Briareus และ Gyges มีร้อยแขนห้าสิบหัวและกำลังอันน่าเกรงขาม Uranus เกลียดรูปร่างของพวกเขาจึงขังไว้ในอกของ Gaia ต่อมาซุสปลดปล่อยพวกเขาออกจากทาร์ทารัสตามคำแนะนำของ Gaia เมื่อซุสให้เนตาร์และแอมโบรเซียเลี้ยง ยักษ์ทั้งสามก็สัญญาว่าจะเข้าข้างโอลิมปัส ในสงครามไททัน พวกเขาขว้างหินสามร้อยก้อนพร้อมกันใส่ฝ่ายไททันจนถอยร่น ซุสจึงชนะ หลังสงครามพวกเขาได้ทำหน้าที่เป็นผู้คุมประตูทาร์ทารัส และ Briareus ยังได้แต่งงานกับลูกสาวของโพไซดอน

ไซคลอปส์รุ่นแรกตาม Hesiod มีสามตน คือ Brontes (ฟ้าร้อง) Steropes (ฟ้าแลบ) และ Arges (แสงวาบ) เป็นบุตรของ Uranus กับ Gaia มีตาดวงเดียวกลางหน้าผาก ถูกพ่อขังไว้ในทาร์ทารัสก่อนซุสจะปล่อยออกมาในสงครามไททัน เพื่อเป็นการตอบแทน พวกเขาตีสายฟ้าให้ซุส ตรีศูลให้โพไซดอน และหมวกล่องหนให้ Hades ซึ่งเป็นอาวุธชี้ขาดที่ทำให้เหล่าเทพชนะ ภายหลังเมื่อซุสฟาดอัสเคลปิอุสผู้ชุบชีวิตคนตายจนสิ้นชีพ อพอลโลโกรธจึงยิงไซคลอปส์ที่ทำสายฟ้านั้นตาย ตามที่ Apollodorus บันทึก ส่วนไซคลอปส์ในเรื่องโอดิสซีย์เป็นอีกเผ่าหนึ่งที่เลี้ยงแกะ

Hesiod เล่าว่าเมื่อ Cronus ตัดอวัยวะของ Uranus เลือดที่หยดลงบนดินทำให้ Gaia ให้กำเนิดเหล่าไจแอนต์ เกิดมาในเกราะแวววาวพร้อมหอกยาว เมื่อไททันพ่ายแพ้ Gaia จึงยุให้ยักษ์เหล่านี้ลุกขึ้นต่อต้านโอลิมปัส สงครามเกิดที่ที่ราบเฟลกรา คำพยากรณ์ระบุว่าเทพเจ้าจะชนะได้ก็ต่อเมื่อมีมนุษย์ร่วมรบ ซุสจึงเรียกเฮราคลีสมาช่วยยิงธนู Alcyoneus ผู้เป็นหัวหน้ายักษ์ถูกเฮราคลีสสังหาร Porphyrion ถูกซุสและเฮราคลีสร่วมกันปราบ ส่วน Enceladus ถูกเอเธนาทับด้วยเกาะซิซิลี เหล่ายักษ์พ่ายแพ้ทั้งหมด

เซอร์เบอรัสเป็นบุตรของ Typhon กับ Echidna ตาม Hesiod มีหัวสุนัขสามหัว หางเป็นงู และมีหัวงูหลายหัวงอกอยู่บนหลัง ทำหน้าที่เฝ้าประตูของ Hades ต้อนรับวิญญาณที่เข้ามาด้วยท่าทีเชื่อง แต่จะขย้ำใครก็ตามที่พยายามหนีกลับขึ้นไป ในภารกิจที่สิบสองของเฮราคลีส Eurystheus สั่งให้นำสัตว์ตัวนี้ขึ้นมายังโลกมนุษย์ เฮราคลีสขออนุญาต Hades ซึ่งยอมให้ถ้าเขาใช้มือเปล่าจับ เฮราคลีสจึงบีบคอและรัดมันไว้จนยอมแพ้แล้วลากขึ้นมา Eurystheus ตกใจจนหนีไปซ่อนในไห เฮราคลีสจึงพามันกลับไปคืนยมโลกตามสัญญา

ไฮดราเป็นลูกของ Typhon กับ Echidna เลี้ยงโดยเฮราเพื่อหวังให้ฆ่าเฮราคลีส มันอาศัยอยู่ในหนองน้ำเลอร์นาและพิษของมันร้ายแรงจนแค่ได้กลิ่นก็ตาย จำนวนหัวมีหลายแบบในตำนาน Apollodorus ว่ามีเก้าหัวและหัวกลางเป็นอมตะ เฮราคลีสใช้ไม้กระบองและดาบตัดหัว แต่แต่ละหัวงอกสองหัวใหม่ ปูยักษ์ที่เฮราส่งมาก็คอยกัดเท้าเขา เขาจึงเรียก Iolaus หลานชายมาช่วย Iolaus ใช้คบไฟจี้ตอคอทุกครั้งที่ตัดหัวจนไม่งอกอีก ส่วนหัวอมตะถูกฝังไว้ใต้หินก้อนใหญ่ เฮราคลีสจุ่มลูกธนูในเลือดของไฮดราทำให้ลูกธนูของเขามีพิษร้ายแรงตลอดมา

Homer บรรยายไว้ใน Iliad ว่าไคเมียราเป็นสัตว์ที่เกิดจากเทพมิใช่มนุษย์ ส่วนหน้าเป็นสิงโต ตรงกลางเป็นแพะ ส่วนท้ายเป็นงู และพ่นเปลวไฟอันร้อนแรงออกมา Hesiod ว่าเป็นลูกของ Typhon กับ Echidna มันทำลายทุ่งนาและฝูงสัตว์ในแคว้นไลเซียจนกษัตริย์ Iobates ต้องหาทางกำจัด จึงส่งเบลเลอโรฟอนวีรบุรุษหนุ่มไปทำภารกิจที่ดูเหมือนฆ่าตัวตาย เบลเลอโรฟอนได้ม้าบินเพกาซัสจากเอเธนา เขาบินเหนือเปลวไฟแล้วยิงธนู บางตำนานว่าเขาเสียบหอกที่ติดตะกั่วเข้าไปในปากมัน ตะกั่วละลายจากไฟของมันเองจนอุดหลอดลมและสิ้นชีพ

Hesiod ระบุว่าออร์ธรัสเป็นสุนัขเลี้ยงสัตว์ที่ Typhon กับ Echidna ให้กำเนิด เป็นพี่น้องของเซอร์เบอรัส ลักษณะเด่นคือมีสองหัวและหางเป็นงู ตามที่ Apollodorus เล่า มันเฝ้าฝูงวัวแดงสวยงามของ Geryon บนเกาะเอริเธีอาในทะเลตะวันตกสุด ร่วมกับคนเลี้ยงวัวชื่อ Eurytion ภารกิจที่สิบของเฮราคลีสคือนำฝูงวัวนี้มาให้ Eurystheus เมื่อเฮราคลีสเดินทางมาถึง ออร์ธรัสวิ่งเข้าใส่ แต่เฮราคลีสฟาดด้วยกระบองจนมันตาย ตามด้วย Eurytion ที่เข้ามาช่วย จากนั้นเขาจึงเผชิญหน้ากับเกอริออนต่อ ตำนานบางสายว่าออร์ธรัสเป็นพ่อของสฟิงซ์และสิงโตแห่งนีเมียด้วย

สิงโตแห่งนีเมียเป็นลูกของ Echidna และ Orthrus ตามเรื่องเล่าของ Hesiod บางตำนานว่ามันมาจากดวงจันทร์ หนังของมันแข็งจนลูกศรและดาบสะท้อน ภารกิจแรกของเฮราคลีสคือฆ่าสิงโตนี้และนำหนังกลับมา เขายิงธนูไม่เข้า กระบองก็หัก จึงตามเข้าไปในถ้ำที่มีสองปาก ปิดปากหนึ่งไว้แล้วเข้าทางอีกด้านแล้วใช้แขนรัดคอจนมันขาดใจ ตามที่ Apollodorus บันทึก เฮราคลีสลอกหนังด้วยกรงเล็บของมันเอง เพราะไม่มีมีดตัดผ่านได้ แล้วสวมเป็นเกราะ ส่วนสิงโตถูกยกขึ้นฟ้าเป็นกลุ่มดาวสิงห์

Hesiod เรียกสฟิงซ์ว่า Phix เป็นลูกของ Orthrus กับ Chimera บางตำนานว่าเป็นลูกของ Echidna มีหน้าอกหญิง ลำตัวสิงโต ปีกนกและหางงู เฮราส่งมันมาที่ธีบส์เพื่อลงโทษเมือง มันนั่งบนหินนอกเมืองและตั้งปริศนาจากมิวส์ว่า สิ่งใดเดินสี่ขาตอนเช้า สองขาตอนกลางวัน และสามขาตอนเย็น ใครตอบผิดจะถูกกินและมีผู้ตายมากมาย โอดิพัสเดินทางมาถึงและตอบว่า คือมนุษย์ ที่คลานตอนเด็ก เดินสองขาตอนโต และใช้ไม้เท้าตอนแก่ สฟิงซ์พ่ายแพ้ ตามที่ Apollodorus เล่าจึงกระโจนจากหน้าผาตาย ธีบส์ได้อิสระและโอดิพัสได้เป็นกษัตริย์

ลาดอนเป็นมังกรที่ไม่เคยหลับ Hesiod ว่าเป็นลูกของ Phorcys กับ Ceto ส่วน Apollodorus ว่าเป็นลูกของ Typhon กับ Echidna จึงจัดอยู่ในสายนี้ มันพันรอบต้นไม้แอปเปิลทองคำที่เฮราได้เป็นของขวัญแต่งงานจาก Gaia ธิดาสาวเฮสเพอริดีสช่วยดูแลต้นไม้ แต่เฮราไม่ไว้ใจจึงให้ลาดอนเฝ้า ภารกิจที่สิบเอ็ดของเฮราคลีสคือเก็บแอปเปิลมาให้ Eurystheus บางตำนานว่าเขายิงมังกรตายด้วยธนู ส่วนอีกสายว่าแอตลาสไปเก็บให้ ขณะเฮราคลีสแบกฟ้าแทน เมื่อลาดอนตายเฮราจึงนำรูปร่างของมันขึ้นไปไว้บนฟ้า เป็นกลุ่มดาวมังกร

ขนแกะทองคำแขวนอยู่บนต้นโอ๊กในป่าของเอเรสที่เมืองโคลคิส โดยมีมังกรไม่เคยหลับพันเฝ้าอยู่ ตามเรื่องเล่าของ Apollonius ใน Argonautica และ Apollodorus บางสายว่ามันเป็นลูกของ Typhon กับ Echidna เจสันเดินทางมากับเรืออาร์โกพร้อมวีรบุรุษ เพื่อชิงขนแกะคืนมา กษัตริย์ Aeetes ตั้งเงื่อนไขหลายข้อ เมเดียธิดาของกษัตริย์ตกหลุมรักเจสันจึงช่วยเขาด้วยเวทมนตร์ นางร่ายยาและเพลงให้มังกรหลับ เจสันจึงนำขนแกะออกมาได้ แล้วทั้งสองหนีไปกับเรือ ไม่มีบันทึกชัดเจนว่ามังกรตายหรือไม่

Hesiod ระบุว่าโพรมีธีอุสผู้ขโมยไฟให้มนุษย์ถูกซุสลงโทษ โดยตรึงไว้กับหน้าผาบนเทือกเขาคอเคซัส ตามบันทึกของ Apollodorus อินทรียักษ์ที่เป็นลูกของ Typhon กับ Echidna ถูกส่งมาจิกกินตับของเขาทุกวัน แต่ตับก็งอกขึ้นใหม่ในคืนถัดมา ทำให้ทรมานไม่รู้จบ เป็นเวลาหลายยุค จนเมื่อเฮราคลีสเดินทางผ่านมาในระหว่างภารกิจแสวงหาแอปเปิลทอง เขาจึงยิงอินทรีตายด้วยธนู แล้วปลดโซ่ให้โพรมีธีอุส โดยได้รับความยินยอมจากซุส เพราะจะทำให้ชื่อเสียงของเฮราคลีสโด่งดังยิ่งขึ้น

ตามที่ Plutarch และ Apollodorus เล่าไว้ หมูตัวนี้ถูกเลี้ยงโดยหญิงชราชื่อ Phaea และเป็นลูกของ Typhon กับ Echidna ตามบางตำนาน มันร้ายกาจและทำให้ผู้คนในครอมมีออนเดือดร้อน เมื่อเธซีอุสเดินทางจากเมืองทรีเซนไปเอเธนส์ตามเส้นทางบกซึ่งเต็มไปด้วยโจรผู้ร้าย เขาปราบศัตรูหลายคนระหว่างทาง รวมถึงหมูตัวนี้ซึ่งเขาสังหารด้วยตนเอง บางตำนานว่าหญิงชรา Phaea เองคือโจรหญิงที่ได้ชื่อว่าหมู ชัยชนะครั้งนี้เป็นหนึ่งในวีรกรรมที่ทำให้เธซีอุสเริ่มมีชื่อเสียงก่อนไปถึงเอเธนส์

ใน Theogony ของ Hesiod เมดูซาเป็นหนึ่งในสามกอร์กอน บุตรสาวของ Phorcys กับ Ceto และเป็นตนเดียวที่ต้องตาย ส่วน Ovid เล่าภายหลังว่านางเคยเป็นหญิงงามผู้เป็นนักบวชของเอเธนา แต่ถูกโพไซดอนล่วงละเมิดในวิหารจึงถูกลงโทษให้ผมกลายเป็นงู กษัตริย์โพลีเด็กเตสส่งเพอร์ซีอุสไปเอาหัวเมดูซา โดยเอเธนาให้โล่ขัดเงา เฮอร์มีสให้ดาบโค้ง และนางไม้ให้รองเท้ามีปีก กระเป๋าวิเศษ และหมวกล่องหน เพอร์ซีอุสมองผ่านเงาในโล่ ตัดหัวขณะนางหลับ จากคอที่ขาดเกิดม้าบินเพกาซัสกับยักษ์ Chrysaor เขาใช้หัวนั้นเป็นอาวุธแล้วมอบให้เอเธนาติดบนโล่

Hesiod ระบุว่ากอร์กอนมีสามพี่น้องคือ สเธโน ยูริอาลี และเมดูซา อาศัยอยู่เหนือมหาสมุทรใกล้สถานที่ของเฮสเพอริดีส เฉพาะเมดูซาที่ต้องตาย ส่วนสเธโนและยูริอาลีเป็นอมตะไม่แก่ Apollodorus อธิบายว่าพวกนางมีหัวพันด้วยงู เขี้ยวใหญ่เหมือนหมูป่า มือสัมฤทธิ์ และปีกทองที่บินได้ เมื่อเพอร์ซีอุสตัดหัวเมดูซาและหนีด้วยหมวกล่องหน สองพี่สาวตื่นขึ้นมาไล่ตามด้วยความโกรธ แต่มองไม่เห็นเขา จึงไล่ไม่ทัน ตำนานไม่ได้บอกว่าพวกนางถูกลงโทษอย่างไรต่อจากนั้น พวกนางจึงยังคงอยู่ในตำนานเป็นภัยที่อยู่ตรงขอบโลก

Hesiod เล่าว่าสามพี่น้องเกรอายคือ Enyo, Pemphredo และ Deino เกิดมาแก่ ผมหงอกตั้งแต่แรก เป็นลูกของ Phorcys กับ Ceto ใน Bibliotheca ของ Apollodorus พวกนางมีตาดวงเดียวและฟันซี่เดียวส่งต่อกันใช้ เพอร์ซีอุสได้รับคำแนะนำจากเฮอร์มีสและเอเธนาให้ไปหาพวกนางเพราะรู้ว่านางไม้ที่มีรองเท้ามีปีกและหมวกล่องหนอยู่ที่ไหน เขารอจังหวะที่พวกนางส่งตาให้กันแล้วแย่งไว้ จึงเรียกร้องให้บอกทางก่อนจะคืนตา เมื่อพวกนางยอมบอก เพอร์ซีอุสโยนตาลงทะเลสาบไทรโทนิส แล้วเดินทางต่อไปยังเกาะกอร์กอน

ตาม Hesiod เมื่อเพอร์ซีอุสตัดหัวเมดูซา ม้าบินเพกาซัสและ Chrysaor โผล่ออกมาจากคอของนาง ชื่อเพกาซัสมาจากคำว่าน้ำพุ เพราะเกิดใกล้ต้นน้ำของมหาสมุทร มันบินขึ้นไปอยู่กับเหล่าเทพ และทำหน้าที่ขนสายฟ้าให้ซุส บนเขาเฮลิคอนกีบของมันเคยกระแทกพื้นจนเกิดน้ำพุ Hippocrene ที่เหล่ามิวส์ใช้ เมื่อเบลเลอโรฟอนต้องการจะต่อสู้กับไคเมียรา เอเธนามอบบังเหียนทองให้เขาจับมันมาเชื่อง ภายหลังเบลเลอโรฟอนพยายามขึ้นสู่โอลิมปัสจนถูกซุสลงโทษ เพกาซัสสะบัดเขาตกลงมา แต่ตัวมันได้อยู่ในคอกของซุสและกลายเป็นกลุ่มดาวม้าบิน

Hesiod เล่าสั้น ๆ ว่าเมื่อเพอร์ซีอุสตัดหัวเมดูซา เลือดของนางไหลลงบนผืนดินและหญ้านุ่มตอนที่โพไซดอนนอนกับนาง ทำให้เกิดทั้งเพกาซัสและ Chrysaor ซึ่งมีชื่อว่า ผู้ถือดาบทอง เพราะเกิดมาพร้อมอาวุธนั้น เขาเป็นยักษ์ที่เก่งกล้า แต่ตำนานแทบไม่เล่ารายละเอียดชีวิตของเขา ทราบเพียงว่าเขาได้แต่งงานกับ Callirhoe ธิดาของมหาสมุทร และมีบุตรเป็นยักษ์สามตัวชื่อ Geryon ผู้ถูกเฮราคลีสสังหาร บางตำนานว่าเขาเป็นกษัตริย์แห่งดินแดนไอบีเรียทางตะวันตก ซึ่งตรงกับที่ตั้งของฝูงวัวแดงที่เฮราคลีสไปเอา

เกอริออนเป็นลูกของ Chrysaor กับ Callirhoe ตามที่ Hesiod บันทึก เป็นยักษ์สามหัวหรือสามลำตัวติดกัน อาศัยที่เกาะเอริเธีอาอันไกลโพ้นในมหาสมุทร เจ้าของฝูงวัวแดงสวยงามที่มีสุนัขออร์ธรัสกับคนเลี้ยงวัวชื่อ Eurytion เฝ้าไว้ ในภารกิจที่สิบ เฮราคลีสต้องนำวัวพวกนี้มา เขาเดินทางข้ามทะเลทรายโดยยืมถ้วยทองคำของเฮลิออสเป็นเรือ ฆ่าสุนัขและคนเลี้ยงวัวแล้วต่อสู้กับเกอริออน โดยยิงด้วยธนูอาบพิษไฮดราลูกศรเดียวทะลุหัวทั้งสาม แล้วต้อนวัวกลับกรีซ ตามเรื่องเล่าของ Apollodorus เส้นทางกลับเต็มไปด้วยอุปสรรคอีกมาก

ใน Odyssey Homer บรรยายว่าสกิลลาอาศัยในถ้ำสูงชันกลางผา มีหกหัวหกคอยาว แต่ละหัวมีฟันสามแถวและสิบสองเท้าห้อยลงมา เสียงเห่าแหลมคล้ายลูกสุนัข เมื่อเรือแล่นผ่านนางจะยื่นคอออกไปคาบลูกเรือไปกินทีละหกคน หลังจากที่โอดิสซีอุสออกจากเกาะของเซอร์ซี เซอร์ซีเตือนว่าอย่าสู้ แต่ให้แล่นผ่านใกล้นางและเสียลูกเรือหกคนจะดีกว่าให้เรือล่มกับวังน้ำวน Charybdis เขาจึงเลือกทางนั้น Ovid เล่าภายหลังว่านางเคยเป็นนางไม้งามที่เซอร์ซีทำให้กลายร่างเพราะความหึง

ตามที่ Homer เล่าไว้ใน Odyssey คาริบดิสอยู่ใต้ต้นมะเดื่อใหญ่ที่ขึ้นเหนือผาอีกฝั่งของช่องแคบ ห่างจากสกิลลาเพียงระยะยิงธนู วันละสามครั้งนางจะดูดน้ำทะเลลงไปแล้วพ่นออกมาทำให้เกิดวังน้ำวนที่กลืนเรือทั้งลำได้ แม้แต่โพไซดอนก็ช่วยไม่ได้ ภายหลังบางตำนานว่านางเป็นหญิงที่ขโมยวัวของเฮราคลีสไปกิน ซุสจึงฟาดสายฟ้าและเปลี่ยนให้เป็นอสูรน้ำ เมื่อเรือโอดิสซีอุสถูกซุสทำลายด้วยสายฟ้าหลังลูกเรือกินวัวของเฮลิออส เขาเหลือรอดเพียงลำพังและถูกกระแสพัดกลับมาที่ช่องแคบ จึงเกาะกิ่งมะเดื่อรอจนคาริบดิสพ่นแพออกมา

ไซเรนในตำนานกรีกยุคแรกเป็นนกที่มีใบหน้าผู้หญิง ไม่ใช่นางเงือกอย่างภาพในยุคหลัง ใน Odyssey เซอร์ซีเตือนโอดิสซีอุสว่าใครฟังเสียงพวกนางจะกลับบ้านไม่ได้ เพราะรอบเกาะมีกองกระดูกคนเน่าเปื่อย เขาให้ลูกเรืออุดหูด้วยขี้ผึ้งแล้วมัดตัวเองไว้กับเสากระโดงเพื่อฟังเพลง ขณะลูกเรือพายเรือผ่านไปได้อย่างปลอดภัย ในเรื่องอาร์โกนอตออร์ฟิอุสเล่นพิณกลบเสียงพวกนางจนเรือผ่านไปได้ ตามตำนานมีคำพยากรณ์ว่าไซเรนจะตายหากมีผู้ใดฟังเพลงแล้วรอดไปได้ จึงบางสายเล่าว่าพวกนางกระโดดลงทะเลแล้วกลายเป็นหิน

เซทัสเป็นสัตว์ทะเลยักษ์ที่โพไซดอนส่งไปทำลายชายฝั่งอาณาจักรเอธิโอเปีย เพราะราชินีแคสซิโอเปียโอ้อวดว่าลูกสาวสวยกว่านางเนเรียด คำพยากรณ์บอกว่าต้องสังเวยธิดาแอนโดรเมดาให้อสูรจึงจะระงับภัยได้ กษัตริย์เซเฟอุสจึงต้องล่ามนางไว้กับโขดหินริมทะเล เพอร์ซีอุสผ่านมาด้วยรองเท้าบินจึงเห็นนางและตกลงช่วยโดยขอแต่งงาน เขาโจมตีเซทัสด้วยดาบโค้ง บางตำนานของ Ovid เล่าว่าใช้หัวเมดูซาแปลงให้เป็นหิน จากนั้นได้แต่งงานกับแอนโดรเมดา ทั้งเซทัสและแคสซิโอเปียถูกประดับบนฟ้าเป็นกลุ่มดาวในภายหลัง

ฮิปโปแคมปัสคือม้าที่มีส่วนท้ายเป็นหางปลา ชื่อมาจากคำกรีกว่าม้ากับสัตว์ทะเล ปรากฏในงานศิลปะกรีกและโรมันนับพันปี ใน Iliad Homer เล่าถึงโพไซดอนขับรถศึกม้าทองข้ามคลื่นออกจากถ้ำใต้ทะเลที่เมืองไอไก ขณะที่สัตว์ทะเลเต้นระบำตามหลังด้วยความยินดี ภาพวาดและโมเสกของกรีกโรมันมักแสดงฮิปโปแคมปัสลากรถของเหล่าเนเรียดและไทรทัน พร้อมโดลฟินและปลาตัวอื่นอยู่รอบ ๆ ในตำนานไม่มีเรื่องราวเฉพาะของสัตว์ชนิดนี้ แต่เป็นสัญลักษณ์สำคัญของอำนาจโพไซดอนและความงดงามของท้องทะเล สัตว์ทะเลที่ชื่อนี้ในภายหลังตั้งเป็นชื่อม้าน้ำตามหลักสัตววิทยา

มิโนทอร์เกิดจากราชินี Pasiphaë แห่งครีตกับวัวขาวที่โพไซดอนส่งมา ตามที่ Apollodorus เล่า ซึ่งต่อมาถูกเรียกว่าวัวแห่งครีต กษัตริย์มินอสให้ช่างเดดาลัสสร้างเขาวงกตซับซ้อนเพื่อขังเจ้าสัตว์ประหลาดไว้ ทุกเก้าปีหรือทุกปีตามเรื่องเล่าต่างกัน เอเธนส์ต้องส่งเด็กหนุ่มและสาวอย่างละเจ็ดคนเป็นเครื่องสังเวย หลังเอเธนส์แพ้สงคราม เธซีอุสอาสาไปเป็นหนึ่งในกลุ่มนั้น อาริอัดเนธิดามินอสมอบด้ายให้เขาผูกไว้ที่ทางเข้าเพื่อใช้เป็นเส้นทางกลับ เธซีอุสพบมิโนทอร์และสังหารมันแล้วพาพวกกลับออกมาได้

เซนทอร์ตามตำนานเป็นลูกหลานของ Ixion กษัตริย์ของชาวแลพิธกับเมฆที่เซอุสสร้างให้เหมือนเฮรา อาศัยบนเขาเพลิออนในเทสซาลี มีนิสัยป่าเถื่อน ชอบกินเนื้อดิบและเมาไวเมื่อดื่มไวน์ ตามที่ Ovid เล่า ในงานแต่งงานของ Pirithous กษัตริย์แลพิธ พวกเซนทอร์ที่ถูกเชิญมาเมาแล้วพยายามลักพาเจ้าสาวและหญิงงามอื่น ๆ เกิดเป็นสงคราม Centauromachy ที่เธซีอุสร่วมรบ เซนทอร์ถูกขับไล่ ส่วนเชอิรอนเป็นข้อยกเว้น เขาเป็นเซนทอร์ผู้ฉลาด เป็นครูของอคิลลีส เจสัน และอัสเคลปิอุส ภายหลังถูกลูกธนูพิษของเฮราคลีสพลาดโดนและขอตายแทนโพรมีธีอุส ซุสจึงยกขึ้นเป็นกลุ่มดาวคนยิงธนู

ซาเทียร์เป็นวิญญาณแห่งป่าและขุนเขาที่ถือเป็นบริวารของเทพไดโอนิซัสเทพแห่งไวน์ ภาพในงานกรีกยุคแรกแสดงหูม้าและหางม้า ภายหลังเปลี่ยนเป็นเขาแพะและขาแพะตามแบบเทพแพนของโรมัน พวกเขาชอบดื่ม เต้น เล่นปี่ และไล่ตามนางไม้และเมไนด์ ในเรื่อง Silenus ซาเทียร์ผู้เฒ่าเป็นครูเลี้ยงของไดโอนิซัส ตามที่ Pausanias เล่า เมื่อถูกจับตัวได้ก็พูดปรัชญาว่าสิ่งที่ดีที่สุดคือไม่เกิดมา ส่วนที่สองคือตายเสียเร็ว ละครกรีกประเภท Satyr play ใช้ตัวละครเหล่านี้เป็นตัวตลกคั่นระหว่างละครโศกนาฏกรรม

ฮาร์ปีเป็นลูกของ Thaumas กับ Electra ธิดามหาสมุทร ตาม Hesiod มีชื่อ Aello กับ Ocypete ผู้เร็วเหมือนลมพายุ ภายหลังกลายเป็นหญิงมีปีกนกและกรงเล็บ ในเรื่องเล่าของ Apollonius ในอาร์โกนอติกา กษัตริย์ฟิเนอุสแห่งเธรซถูกลงโทษเพราะเปิดเผยความลับของเทพ ฮาร์ปีจะมาแย่งอาหารและทิ้งกลิ่นเหม็นรบกวนทุกมื้อ จนเขาอดตาย วีรบุรุษอาร์โกนอตสองพี่น้อง Zetes กับ Calais ซึ่งเป็นลูกของลมเหนือและมีปีก บินไล่ถึงเกาะสโตรเฟดส์ ไอริสเทพีสายรุ้งขอให้ไว้ชีวิต โดยสัญญาว่าพวกนางจะไม่กลับมา ฟิเนอุสจึงได้กินอาหารอย่างสงบ

กริฟฟินมีหัวและปีกอินทรี ลำตัวและขาหลังเป็นสิงโต ภาพของสัตว์ชนิดนี้ปรากฏในศิลปะตะวันออกใกล้ก่อนมาถึงกรีก Herodotus เล่าว่าในดินแดนทางเหนือไกลโพ้น กริฟฟินเฝ้าทองคำที่ชาวอาริมาสปอยตาเดียวพยายามขโมยไป Aristeas กวีผู้เดินทางเป็นต้นทางของเรื่องนี้ นักวิชาการสมัยใหม่เช่น Adrienne Mayor เสนอว่ามาจากการพบฟอสซิล Protoceratops ในทะเลทรายโกบี กริฟฟินยังเป็นสัตว์ของอพอลโลและเนเมซิส ในงานศิลปะกรีกมักถูกวาดเป็นผู้ปกป้องสมบัติหรือหลุมฝังศพ

นกแห่งสติมฟาลัสเป็นนกกินคนที่มีจะงอยปากโลหะ ปีกและเล็บทองแดง ตาม Apollodorus ฝูงนี้บางตำนานว่าเป็นของเทพเอเรสหรืออาร์เทมิส หนีหมาป่ามาอยู่ในหนองน้ำสติมฟาลัส และทวีจำนวนจนทำลายพืชผลและฆ่าคนในพื้นที่ ภารกิจที่หกของเฮราคลีสคือกำจัดนกเหล่านี้ แต่หนองลึกเกินจะเดินเข้าไปและพื้นไม่แข็งพอจะยืน เอเธนาจึงมอบกรุ๊งกริ๊งโลหะที่เฮฟีสตัสทำให้ เขาเขย่าบนเนินใกล้ ๆ นกตกใจบินขึ้นพร้อมกัน เฮราคลีสยิงตกทีละตัวจนฝูงที่เหลือหนีไปไกล

หมูป่าแห่งเอรีมันทอสอาศัยบนภูเขาในอาร์เคเดียและทำลายแปลงปลูกที่เมืองซอฟิส ภารกิจที่สี่ของเฮราคลีสไม่ได้ให้ฆ่า แต่ให้จับเป็นมาให้ Eurystheus ตามที่ Apollodorus เล่า ระหว่างทางเขาแวะกินที่ถ้ำของเซนทอร์ Pholus ซึ่งเปิดไวน์ที่เป็นของเซนทอร์ทั้งเผ่า กลิ่นไวน์ดึงดูดพวกเซนทอร์ให้บุกมาและเกิดการต่อสู้ เฮราคลีสไล่หมูป่าขึ้นไปบนหิมะลึกจนเหนื่อย แล้วใช้บ่วงจับไว้ได้ เขาแบกมันกลับไปเมืองไมซีนี Eurystheus กลัวจนมุดเข้าไปซ่อนในไหสำริดฝังดิน

กษัตริย์ดิโอมีดีสแห่งเธรซมีม้าพันธุ์ดุร้ายสี่ตัวชื่อ Podargos, Lampon, Xanthos และ Deinos เลี้ยงด้วยเนื้อของคนแปลกหน้าที่เดินทางมาถึงเมือง ภารกิจที่แปดของเฮราคลีสคือเอาม้าเหล่านั้นมายัง Eurystheus เขาพาอาสาสมัครมาด้วย เอาชนะคนเลี้ยงม้าและจับม้าได้ แต่กลุ่มคนของดิโอมีดีสไล่ตามมา เฮราคลีสให้ Abderus ผู้ติดตามเฝ้าม้าไว้ ม้ากลับกินเขาตาย เฮราคลีสโกรธจึงสังหารดิโอมีดีสแล้วให้ม้ากินกษัตริย์เอง ม้าก็สงบลง ต่อมาเขานำม้าไปให้ Eurystheus ซึ่งถวายเฮรา ตามเรื่องเล่าว่าม้าถูกสัตว์ป่าบนภูเขาโอลิมปัสฉีกกินในที่สุด

โพไซดอนส่งวัวขาวตัวสวยขึ้นจากทะเลให้กษัตริย์มินอสเพื่อใช้บูชายัญ แต่มินอสหวงไว้และเอาวัวตัวอื่นไปบูชาแทน โพไซดอนโกรธจึงทำให้วัวคลั่งและทำให้ราชินี Pasiphaë หลงรักมัน เกิดเป็นมิโนทอร์ ในภารกิจที่เจ็ดของเฮราคลีส เขาเดินทางไปครีต ตามที่ Apollodorus เล่าว่าเขาจับวัวนั้นได้ด้วยกำลัง ข้ามทะเลกลับไปให้ Eurystheus แล้วปล่อยเข้าป่า มันจึงเที่ยวไปทั่วเพโลพอนนีสแล้วมาถึงมาราธอนในแอตติกา ภายหลังเธซีอุสจับมันได้และนำไปบูชายัญที่เอเธนส์ถวายอพอลโล

กษัตริย์ Oeneus แห่งคาลิดอนลืมถวายผลผลิตแรกให้อาร์เทมิส เทพีโกรธจึงส่งหมูป่ายักษ์ไปทำลายไร่นาและฆ่าชาวบ้านตามที่ Homer และ Ovid เล่าไว้ เมเลเอเกอร์โอรสของกษัตริย์รวบรวมวีรบุรุษจากทั่วกรีซมาล่า ทั้ง Jason, Theseus, Peleus และอตาลันตาหญิงนักธนู อตาลันตายิงถูกหมูป่าเป็นคนแรก จากนั้นเมเลเอเกอร์ฆ่ามันและมอบหนังให้อตาลันตา ทำให้ลุงของเขาโกรธ เกิดการวิวาทที่นำไปสู่ความตายของเมเลเอเกอร์เอง

ทาลอสเป็นหุ่นยนต์สัมฤทธิ์ยักษ์ที่เฮฟีสตัสหรือเดดาลัสสร้างให้กษัตริย์มินอสเพื่อปกป้องครีต มันเดินรอบเกาะวันละสามรอบ ขว้างหินใส่เรือที่เข้าใกล้ และหากพบผู้บุกรุกก็เผาตัวเองให้แดงร้อนแล้วกอดไว้ ภายในร่างมีเส้นเลือดเส้นเดียวเป็นของเหลวอิชอร์ซึ่งถูกปิดไว้ด้วยตะปูที่ข้อเท้า ตามเรื่องเล่าใน Argonautica ของ Apollonius เมื่อเรืออาร์โกจะแวะที่ครีต เมเดียใช้เวทมนตร์ทำให้ทาลอสเห็นภาพหลอนจนเดินสะดุดข้อเท้าไปครูดกับหิน ตะปูหลุดและอิชอร์ไหลออกมา เขาล้มลงเหมือนต้นสนใหญ่ที่ถูกโค่น

โพลีฟีมัสเป็นไซคลอปส์ลูกชายของโพไซดอน ตาม Homer ใน Odyssey เป็นผู้เลี้ยงแกะอาศัยในถ้ำใหญ่ ไม่เกรงกลัวเทพหรือกฎของการต้อนรับแขก โอดิสซีอุสและลูกเรือสิบสองคนเดินเข้าถ้ำโดยไม่ทราบ ยักษ์ปิดปากถ้ำด้วยก้อนหินแล้วกินลูกเรือไปหลายคน โอดิสซีอุสบอกว่าชื่อของเขาคือ ไม่มีใคร มอมไวน์ให้ยักษ์หลับแล้วใช้ไม้แหลมเผาไฟทิ่มตา เมื่อยักษ์ร้องให้เพื่อนช่วย ก็ตอบว่า ไม่มีใครทำร้ายข้า ชาวเรือจึงหนีโดยเกาะใต้ท้องแกะออกไป แต่โอดิสซีอุสโอ้อวดชื่อจริง โพลีฟีมัสจึงสาปแช่งและโพไซดอนเล่นงานเขาในการเดินทางที่เหลือ

หลังจากออกจากเกาะของเทพลมอีโอลุส โอดิสซีอุสแล่นต่อมาถึงท่าเรือของชาวไลสทริโกเนียน ตาม Odyssey ของ Homer ท่าเรือแคบและล้อมรอบด้วยหน้าผาสูง เรือทั้งสิบสองลำยกเว้นลำของเขาแล่นเข้าไปจอด เขาส่งคนออกสำรวจ ซึ่งพบกับลูกสาวของกษัตริย์ Antiphates แล้วถูกนางพาไปหาพ่อ ยักษ์จับคนหนึ่งกินเป็นอาหาร ที่เหลือหนีกลับ ชาวไลสทริโกเนียนวิ่งมาที่ขอบหน้าผาแล้วขว้างหินก้อนใหญ่ใส่เรือ จมเรือเกือบทั้งหมดและแทงลูกเรือเหมือนจับปลา โอดิสซีอุสตัดเชือกสมอเรือของตนหนีออกมาได้เพียงลำเดียว

อาร์กอส ปาโนปเตสเป็นยักษ์ผู้มีร้อยตากระจายทั่วร่างหรือรอบศีรษะ ตาม Apollodorus ผู้ปราบสัตว์ร้ายมากมาย รวมทั้งสังหารเอคิดนาตอนนางหลับ เมื่อซุสแอบพบไอโอและแปลงนางเป็นวัวขาวเพื่อซ่อนจากเฮรา เฮราขอวัวตัวนั้นและให้อาร์กอสเฝ้า เขาผูกวัวไว้ใต้ต้นมะกอก ตาเขาปิดเพียงสองดวงสลับกันเวลานอน ซุสจึงสั่งเฮอร์มีสไปช่วยไอโอ เฮอร์มีสปลอมเป็นคนเลี้ยงแกะ เล่านิทานและเป่าปี่จนตาทั้งหมดปิด จากนั้นฟันศีรษะ เฮราจึงนำตาทั้งร้อยไปประดับขนนกยูง สัตว์ศักดิ์สิทธิ์ของนาง

แอนเทอุสเป็นลูกของโพไซดอนกับ Gaia อาศัยในลิเบีย ตามที่ Apollodorus เล่า ผู้ที่ผ่านทางต้องปล้ำกับเขา เมื่อแพ้ก็ถูกฆ่า เขาเก็บกะโหลกไว้สร้างวิหารถวายโพไซดอน ความพิเศษของเขาคือเมื่อใดที่แตะพื้น พลังจากแม่ Gaia จะไหลเข้ามาจนไม่มีใครล้มได้ ระหว่างทางไปเอาแอปเปิลทอง เฮราคลีสผ่านมาพบ เมื่อปล้ำกันเขาทุ่มแอนเทอุสลงหลายครั้งแต่ยักษ์ยิ่งแข็งแรง เฮราคลีสจึงรู้ความลับ ยกตัวลอยจากพื้นแล้วบีบรัดจนสิ้นใจ ภาพนี้เป็นภาพคลาสสิกของศิลปะกรีก